University of Groningen

LISTSERV

Help for ASTRO-EN-METEO Archives


ASTRO-EN-METEO Archives

ASTRO-EN-METEO Archives


ASTRO-EN-METEO@LIST.RUG.NL


View:

Message:

[

First

|

Previous

|

Next

|

Last

]

By Topic:

[

First

|

Previous

|

Next

|

Last

]

By Author:

[

First

|

Previous

|

Next

|

Last

]

Font:

Proportional Font

LISTSERV Archives

LISTSERV Archives

ASTRO-EN-METEO Home

ASTRO-EN-METEO Home

ASTRO-EN-METEO  March 2010

ASTRO-EN-METEO March 2010

Subject:

Fw: Meest extreme dubbelster draait in slechts 5 minuten zijn rondjes

From:

Jan Allerd de Boer <[log in to unmask]>

Reply-To:

Jan Allerd de Boer <[log in to unmask]>

Date:

Wed, 10 Mar 2010 14:25:58 +0100

Content-Type:

text/plain

Parts/Attachments:

Parts/Attachments

text/plain (76 lines)

P E R S B E R I C H T

Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Nijmegen, 9 maart 2010


Meest extreme dubbelster draait in slechts 5 minuten zijn rondjes

Astronomen van onder meer de Radboud Universiteit Nijmegen hebben ontdekt
dat de twee sterren in de dubbelster HM Cancri in slechts 5,4 minuten om
elkaar heen draaien. Daarmee is HM Cancri de dubbelster met veruit de kortst
bekende baanperiode. Het is ook een van de allerkleinst mogelijke
dubbelsterren, met een totale afmeting van niet meer dan 8 maal de diameter
van de aarde. Dit is hetzelfde als slechts een kwart van de afstand van de
aarde tot de maan.

Het dubbelstersysteem HM Cancri bestaat uit twee witte dwergen, die zo dicht
bij elkaar zitten dat er massa overstroomt van de ene naar de andere. Witte
dwergen zijn de uitgebrande sintels van sterren zoals de zon en bestaan uit
helium, of koolstof en zuurstof. HM Cancri werd ontdekt als zwakke
röntgenbron door ROSAT in 1999 (Beuermann et al. 1999, Israel et al. 1999).
In 2001 werd de 5,4 minutenperiode gevonden uit lichtvariaties in het
röntgen en het optische licht. Of deze periode ook de baanperiode van de
dubbelster was, is echter lang onduidelijk gebleven. Het zou zo kort zijn
dat veel astronomen niet konden geloven dat dit klopte.

Het internationale team van astronomen, onder leiding van dr. Gijs Roelofs
van het Harvard-Smithsonian Center of Astrophysics, heeft nu met behulp van
de grootste telescoop ter wereld, de 10-m Keck telescoop op Hawaï, kunnen
aantonen dat ook de baanperiode daadwerkelijk 5,4 minuten is. Dit is gedaan
door de snelheidsvariaties in de spectraallijnen van HM Cancri te
detecteren. Deze snelheidsvariaties ontstaan door het Dopplereffect dat,
door de beweging van de sterren, de lijnen in het spectrum op de baanperiode
naar het rood en het blauw doet verschuiven.

De waarnemingen aan HM Cancri waren een ultieme uitdaging door de zwakte van
het object en de snelheid waarmee gemeten moest worden om de 5,4
minutenvariaties toch nog te kunnen zien. HM Cancri staat op een afstand van
ongeveer 16.000 lichtjaar en is een miljoen keer zwakker dan de zwakste ster
die met het blote oog zichtbaar is.

"Dit soort waarnemingen is alleen mogelijk met de allergrootste telescopen
ter wereld, die ook nog over de beste instrumenten moeten beschikken. Deze
waarnemingen van HM Cancri benaderen werkelijk de limiet van wat we op dit
moment kunnen", licht prof. Paul Groot van de Radboud Universiteit toe.

"Een aantal jaar geleden hebben we al geopperd dat HM Cancri inderdaad een
massa-overdragende dubbelster is. Om deze resultaten nu te zien, na eerdere
pogingen die mislukt zijn door slecht weer, is heel erg mooi", zeggen dr.
Danny Steeghs en prof. Tom Marsh van de University of Warwick in Engeland.

Ook voor ons begrip van sterevolutie is HM Cancri een uitdaging. Hoe de twee
uitgebrande sintels zo dicht bij elkaar hebben kunnen komen is nog slecht
begrepen. "We weten dat in twee eerdere fases van massa-overdracht de twee
normale sterren naar elkaar toe moeten zijn gespiraliseerd, maar wat de
fysica van dat proces is, snappen we nog heel slecht", legt dr. Gijs
Nelemans van de Radboud Universiteit uit. "Dit soort systemen vormt een
unieke test, niet alleen van de dubbelsterevolutie, maar ook van de algemene
relativiteitstheorie van Einstein. HM Cancri is een van de helderste bronnen
van zwaartekrachtstraling aan de hemel. Deze vervormingen van de ruimte
willen we direct gaan meten met de LISA-satelliet”.

De bevindingen over HM Cancri worden op 10 maart gepubliceerd in het
Amerikaanse tijdschrift Astrophysical Journal Letters.

op www.astronomie.nl/
Beeld: Artistieke impressie van HM Cancri, die de geometrie van het HM
Cancri systeem goed weergeeft. Er vindt massaoverdracht plaats van de
rechter naar de linkerster, die een accretieschijf heeft (Credit: Rob Hynes)

-----------------------------------------------------------------
Deze e-mail is verzonden aan abonnees van de lijst [log in to unmask]
Zie voor abonneren, adreswijzigen, opzeggen, zelf mailen, toegang archief op:
http://www.astro.rug.nl/~nvws/asmetlst.htm
-----------------------------------------------------------------

Top of Message | Previous Page | Permalink

Advanced Options


Options

Log In

Log In

Get Password

Get Password


Search Archives

Search Archives


Subscribe or Unsubscribe

Subscribe or Unsubscribe


Archives

November 2019
June 2019
February 2019
November 2018
October 2018
August 2018
May 2018
April 2018
March 2018
February 2018
November 2017
October 2017
August 2017
February 2017
October 2016
September 2016
June 2016
April 2016
March 2016
February 2016
January 2016
November 2015
September 2015
August 2015
May 2015
April 2015
March 2015
January 2015
October 2014
August 2014
June 2014
May 2014
April 2014
March 2014
February 2014
January 2014
December 2013
October 2013
September 2013
August 2013
May 2013
April 2013
March 2013
February 2013
January 2013
December 2012
November 2012
October 2012
September 2012
August 2012
July 2012
June 2012
May 2012
April 2012
March 2012
February 2012
January 2012
December 2011
November 2011
October 2011
September 2011
August 2011
June 2011
May 2011
April 2011
March 2011
February 2011
January 2011
December 2010
November 2010
October 2010
September 2010
August 2010
July 2010
June 2010
May 2010
April 2010
March 2010
February 2010
January 2010
December 2009
November 2009
October 2009
September 2009
August 2009
July 2009
June 2009
May 2009
April 2009
March 2009
February 2009
January 2009
December 2008
November 2008
October 2008
September 2008
August 2008
July 2008
June 2008
May 2008
April 2008
March 2008
February 2008
January 2008
December 2007
November 2007
October 2007
September 2007
August 2007
July 2007
June 2007
May 2007
April 2007
March 2007

ATOM RSS1 RSS2



LIST.RUG.NL

Secured by F-Secure Anti-Virus CataList Email List Search Powered by the LISTSERV Email List Manager